Παράδοση

 Έθιμα, Χορός, Τραγούδι, Γαστρονομία, Αρχιτεκτονική, Υφαντική, Αργυροχρυσοχοΐα κ.τ.λ.

Στις παραπάνω λέξεις και σε πολλές ακόμα, πολλές φορές συναντούμε τον προσδιορισμό “παραδοσιακός/η”.

Η παράδοση έχει μια ευρεία έννοια, αλλά για μας αφορά, συνήθειες, ιδέες, επαγγέλματα, αντικείμενα κ.α., που φθάνουν από το σχετικά πρόσφατο παρελθόν μας.

παράδοση η [paráδosi] Ο33 :

I1. μεταβίβαση, παραχώρηση: α. ενός πράγματος σε κπ. που το δικαιούται ή που υπάρχει δέσμευση απέναντί του: ~ χρημάτων / επιταγής / επιστολής. H ~ των εμπορευμάτων έγινε αυθημερόν. H ~ βαθμολογίας από τους καθηγητές γίνεται κάθε τρίμηνο. β. μιας εξουσίας, αρμοδιότητας, διαχείρισης σε κπ. αντικαταστάτη, διάδο χο: ~ υπηρεσίας / υπουργείου / ταμείου. γ. κυριότητας ή χρήσης ακινήτου ή άλλης κατασκευής σε κπ. ύστερα από συμφωνία: ~ διαμερίσματος / οικοδομής από τον εργολάβο στο δικαιούχο. Kαθυστέρησε η ~ του έργου από την κατασκευαστική εταιρεία.

2. προσαγωγή προσώπου σε κάποια αρχή, εξουσία, για να υποστεί κάποιες συνέπειες (τιμωρία κτλ.) ή για να ακολουθηθούν κάποιες διαδικασίες: ~ του κακοποιού στις αστυνομικές αρχές.

3. διδασκαλία: ~ μαθημάτων. || (πληθ.): Παρακολούθησα ανελλιπώς τις παραδόσεις του καθηγητή, για διδασκαλία καθηγητή πανεπιστημίου.

4. (για πρόσ. ή πργ.) υποταγή (ύστερα από ήττα ή μεγάλη πίεση) στην εξουσία του αντιπάλου, του νικητή: H ~ της πόλης / του οχυρού / του αντιπάλου / του στρατεύματος / του Γερμανού στρατηγού. Προτίμησαν τον ηρωικό θάνατο παρά την εξευτελιστική ~. ~ άνευ όρων, ολοκληρωτική.

II1. (συχνά στον πληθ.) ό,τι αναπτύσσεται ιστορικά και μεταδίδεται (στα πλαίσια μιας ομάδας, κοινωνίας κτλ.) από γενιά σε γενιά σε σχέση με συμπεριφορές, αντιλήψεις, ιδέες, έθιμα, δραστηριότητες, πρακτικές κτλ.: Παλιά / αρχαία / μακραίωνη / αξιόλογη / λαϊκή / δημοκρατική ~. Kαλλιεργώ / διαφυλάσσω / διατηρώ / τηρώ / συνεχίζω / ανατρέπω / σπάζω τις παραδόσεις. Mένω πιστός / σταθερός στις παραδόσεις. Οικογενειακές / εθνικές παραδόσεις. Οι σημερινοί τεχνίτες προσπαθούν να συνεχίσουν την παμπάλαια ελληνική ~ στην κατασκευή κοσμημάτων. 

2. (συχνά πληθ.) παλιές ιστορίες, μυθικές διηγήσεις, θρύλοι που δημιουργήθηκαν και μεταδόθηκαν κυρίως προφορικά στους μεταγενεστέρους: Mυθικές / ιστορικές / θρησκευτικές παραδόσεις. H ~ για το μαρμαρωμένο βασιλιά / για τη γοργόνα και το Mεγαλέξαντρο. || Iερά Παράδοση, το σύνολο των θρησκευτικών αληθειών, που παραδόθηκαν προφορικά κυρίως από το Xριστό και από τους Aποστόλους: H Aγία Γραφή και η Iερά Παράδοση. 3α. ο τρόπος μετάδοσης της παράδοσης (στις σημ. II1, 2): Προφορική / γραπτή ~. β. ο φορέας δημιουργίας και μετάδοσης της παράδοσης (στις σημ. II1, 2): Λόγια / λαϊκή ~.

[λόγ.: Ι: αρχ. παράδο(σις) -ση· ΙΙ: σημδ. γαλλ. tratidion & γερμ. ῦberlieferung]

Βάση της είναι το ρήμα “παραδίνω”, αλλά αυτό ταυτόχρονα, για μας, εννοεί και το “παραλαμβάνω”. Έτσι παράδοση είναι για μας, ό,τι μας παρέδωσαν οι πρόγονοί μας. Οι μπαμπάδες μας, οι παππούδες, οι προπάπποι…..!
Κάθε άνθρωπος, σε κάθε σημείο της γης έχει παραλάβει κάτι από τους προγόνους του, που συνήθως το μεταφέρει τουλάχιστον στην επόμενη γενιά. Κάποιοι, κάποιες φορές, αμελούν να παραδώσουν ή το κάνουν εν γνώση τους, όταν κάτι δεν τους αρέσει. Ίσως αυτό το κάτι, το θεωρούν αναχρονιστικό, το εξελίσσουν προσαρμόζοντας το στη μόδα της εποχής ή το θάβουν στο χρονοντούλαπο της Ιστορίας. Στην ερώτηση αν έχει το δικαίωμα κάποιος να χειριστεί την παράδοση που παρέλαβε με τέτοιο τρόπο η απάντηση είναι θετικότατη.Έχουν κάθε δικαίωμα στους απογόνους τους να δώσουν, ότι παλιό ή νεότερο αυτοί θεωρούν πως θα τους φανεί χρήσιμο. Δεν έχουν όμως το δικαίωμα, να επιβάλλουν στους υπόλοιπους να πράξουν το ίδιο.

Η μικρή αυτή εισαγωγή, έχει να κάνει με την παράδοση του οικισμού μας, τους κατοίκους της και τρία βασικά γενικά χαρακτηριστικά τους. Μπορεί εύκολα κανείς να υποθέσει, πως πιθανώς αντίστοιχα χαρακτηριστικά αφορούν και σε άλλους οικισμούς.

  1. Οι Γκαγκαβούζηδες κάτοικοι του οικισμού, είναι κατ’ αρχάς Χριστιανοί. Οι γονείς τους, τους “παρέδωσαν” την Χριστιανική πίστη, με όλα τα ήθη και έθιμα που έχουν να κάνουν με την Εκκλησία. Τιμούν τους προστάτες αγίους ( Άγιο Αθανάσιο, Άγιο Δημήτριο, και τον Άγιο Φανούριο), με μεγαλοπρέπεια. Έτσι έμαθαν οι ίδιοι και έτσι μαθαίνουν και στα παιδιά τους.
  2. Δεύτερον είναι Έλληνες. Διώχθηκαν βίαια στη διάρκεια των διωγμών από τους Τούρκους (1915 & 1922), πολέμησαν για την πατρίδα μας και σήμερα, στην νεότερη Ελλάδα κάποιοι διαπρέπουν στις δουλειές και στις επιστήμες τους. Ορκίζονται στο στρατό να φυλλάτουν πίστη εις την πατρίδα όπως όλοι οφείλουν να πράττουν.
  3. Τρίτον βασικό, και εδώ παρουσιάζεται το πρόβλημα. Είναι δίγλωσσοι. Μιλούν εκτός από Ελληνικά και ένα ιδίωμα της Τουρκικής . Ιδίωμα, που πριν από αρκετά χρόνια, τους επιβλήθηκε μετά από εξαναγκασμό, και αποτέλεσε το κύριο μέσο επικοινωνίας προφορικού λόγου, αλλά ποτέ γραπτού. Με αυτό το ιδίωμα πορεύτηκαν μέσα στους αιώνες σκλαβιάς και υποδούλωσης από την τότε Οθωμανική αυτοκρατορία. Δεν το έκαναν για ευκολία, το έκαναν από εξαναγκασμό. Χρόνια τώρα οι μετανάστες μας, μέσα στα σπίτια τους μιλούν Ελληνικά. Κανείς δεν τους υποχρεώνει να μιλήσουν κάτι άλλο, παρά μόνο αν ίδιοι το επιλέξουν. Τότε όμως τα πράγματα ήταν αλλιώς. Δεν μπορούσες ούτε στο σπίτι να μιλήσεις τη γλώσσα σου, εκτός αν ήσουν σε μια κοινότητα προνομιακή, και κάπου την γλίτωνες. Οι Γκαγκαβούζηδες όμως δεν ήταν καλά παιδιά και έτσι έπεφτε μαχαίρι.

 Με αυτό το ιδίωμα, οι προγονοί μας, παρέδωσαν τη γνώση στις επόμενες γενιές. Με αυτό το ιδίωμα γεννούσαν τα παιδιά τους, με αυτό το ιδίωμα τους έλεγαν για την Ελληνική καταγωγή τους, με αυτό το ιδίωμα τους βάφτιζαν και τους έκαναν Χριστιανούς. Με αυτό το ιδίωμα τους πάντρευαν και σε αυτό το ιδίωμα αργότερα, έβρισκαν λέξεις τα παιδιά να τραγουδήσουν τα μοιρολόγια των γονιών τους.

Με αυτό το ιδίωμα τραγούδησαν τον έρωτα! Με αυτό το ιδίωμα εξύμνησαν τους ήρωές τους που χύσαν το αίμα τους για την Ελλάδα που τόσο αγαπούν. Με τέτοια τραγούδια έκαναν τα νυχτέρια, τους γάμους , τα πανηγύρια. Με αυτά χόρευαν. Με το ιδίωμα αυτό ξεσπούσαν και στους Τούρκους, λόγος που τους έκανε μισητούς ώστε  κατά τον διωγμό έφυγαν σαν “Έλληνες Φανατικοί”.

Η παράδοσή μας, είναι αυτή. Τραγούδια και χοροί στο ιδίωμα αυτό. Σε άλλους αρέσουν, σε άλλους όχι. Όσοι είναι καχύποπτοι και είναι δυστυχώς για μας πολλοί, τότε ας μην τραγουδούν τα τραγούδια αυτά, μη χορεύουν τους χορούς μας, μην ακούν τον πόνο της ιστορίας και της προσφυγιάς. Έχουν κάθε επιλογή έστω κι αν έχουν “παραλάβει” όλα αυτά απ’ τους γονείς τους, να μην “παραδώσουν ποτέ”. Κάποιοι άλλοι όμως, όπως εμείς, παραλάβαμε και θα παραδώσουμε, αφήνοντας την επόμενη γενιά να κρίνει αν με τη σειρά της θα ακολουθήσει το παράδειγμα μας. Θα σώσουμε τα όποια τραγούδια, θα διατηρήσουμε τις παλιές φορεσιές, θα χορέψουμε τους χορούς μας και θα περισώσουμε ότι μπορούμε απ ‘ τα έθιμα, εκείνα τα παλιά….Γιατί όλα αυτά είναι η δική μας ιστορία.

Τα χρόνια περνούν, οι συνθήκες αλλάζουν, οι άνθρωποι αποξενώνονται. Σήμερα, κανένας δεν έχει να φοβηθεί το έθιμο του “Μπέη”με το θίασο που τον ακολουθεί, που πριν χρόνια συμβόλιζε κάτι. Ούτε κάποιος θα πιστέψει πως θα βρέξει, αν ξαφνικά δει μπροστά του ένα κοριτσάκι με πράσινα φύλλα που το λένε “Ντόντολα”. Κανένας δεν περιμένει τα Χριστούγεννα να φάει χοιρινό, αυτό, που με πολύ αγάπη προσφέρουν οι νοικοκυρές στον Ντεβετζή και την Καμήλα του κατά τους καλαντισμούς. Είναι όλα αυτά όμως, έθιμά μας. Αυτά, που κάποιοι πιστεύουν πως δεν είναι ανάγκη παραδοθούν, αφού πλέον δεν υπάρχει νόημα και ουσία. Και κάπου ίσως έχουν δίκιο. Όταν λοιπόν πάψει τελείως το ενδιαφέρον, τότε θα σκονίζονται στα “ράφια” οι φορεσιές, τα τραγούδια, οι χοροί μας. Όσο όμως υπάρχουν άνθρωποι που τα θέλουν, τόσο ο ρόλος μας είναι να τα διαφυλλάξουμε και να τους τα παραδώσουμε.

Φιλοι μας που μπήκατε στον κόπο να διαβάσετε το κείμενο αυτό. Θέλουμε να είστε κοντά μας και να μας στηρίξετε. Δεν είστε υποχρεωμένοι . Θα το κάνετε γιατί το νιώθετε, γιατί είστε ρομαντικοί, γιατί μερικοί θέλετε να ζείτε ακόμα εκείνη την εποχή.

Αγαπάμε αυτό που κάνουμε και συνεχίζουμε!

Σας ευχαριστούμε !